The Walled Off Hotel in Bethlehem

DSCN2604Net om de hoek van waar ik verblijf bevindt zich een hotel met het slechtste zicht ter wereld. Alle gasten kijken vanuit hun hotelkamer recht op de acht meter hoge betonnen bezettingsmuur en mogen enkel op het dak nadat het Israëlisch leger daar toestemming voor gegeven heeft. The Walled Off Hotel opende vorig jaar – precies honderd jaar nadat de Britten de controle over Palestina verwierven – haar deuren en is mede gefinancierd door Banksy. Het werd meteen gekozen tot ‘Art hotel of the year 2017’ en is ook voor niet-gasten toegankelijk. De hotelportier heet me welkom en ik ga aan tafel voor een candle light dinner met mezelf in de Brits koloniale piano bar.

20180324_214059Terwijl ik wachtend op mijn Walled Off Salad met huisgemaakte hummus alvast een gin-tonic drink begint er een liveoptreden aan de Haunted Piano. Na enkele verzoeknummers roept de zanger zijn nonkel erbij en die brengt een onwaarschijnlijke versie van I will always love you van Whitney Houston. Ik wil Redemption Song aanvragen, maar even later klinkt het al door de luidsprekers. We zitten op dezelfde golflengte. Aan het tafeltje naast mij zit een kunstzinnige typ met een gebreide muts. Zou Banksy op bezoek zijn?

 

20180324_213441

Op de eerste verdieping is er een gratis toegankelijke kunstgalerij met werken van de belangrijkste Palestijnse kunstenaars en opkomend talent. Op het moment dat ik er ben loopt er ook de tijdelijke en erg aangrijpende tentoonstelling ‘Alienation’ van de Palestijnse artieste Raida Adon. Een andere kunstenaar heeft briefjes van de Iraakse Dinar bewerkt met een zeefdruktechniek om te tonen hoe deze er zouden uitzien indien IS gewonnen had.

DSCN2609

DSCN2615

DSCN2610

DSCN2627

DSCN2624

Een pratende replica van een Brits koloniaal verwelkomt me in het interactieve museum dat volledig gewijd is aan de muur. Na een geschiedkundige inleiding wordt er ingezoomd op het ontstaan van de illegale apartheidsmuur en de impact die deze heeft op het dagelijks leven van miljoenen mensen. Ik krijg een ingekorte versie te zien van 5 Broken Cameras, een internationaal bekroonde documentaire van de Palestijnse landbouwer Emad Burnat. Toen hij in 2005 zijn eerste camera kocht om zijn pasgeboren zoontje te filmen, kwamen de mensen uit zijn dorp erachter dat de muur dwars door hun landbouwgronden zou lopen en dat de nabij gelegen nederzetting zou uitbreiden. Hij begint alles te filmen, vanaf de komst van de landopmeters en de graafmachines die de eeuwenoude olijfbomen uit de grond sleuren tot de wekelijkse protesten van de hopeloze dorpsbewoners die zich weigeren neer te leggen bij die vreselijke muur. Af en toe sneuvelt er een camera en hij zal er in totaal vijf nodig hebben om de documentaire te voltooien.

DSCN2629

In het winkeltje naast The Walled Off Hotel kan je hele leuke souvenirs kopen, alsook spuitbussen om graffiti aan te brengen op de muur. Over die muur valt uiteraard heel veel te zeggen. Bijvoorbeeld dat hij uitingen van creatief verzet geïnspireerd heeft.

20180322_155543

DSCN2602

DSCN2422

DSCN2423

DSCN2424

DSCN2425

DSCN2597

DSCN2600

20180322_160639

20180323_233720

DSCN2429

De Woestijn van Judea part two: Herodion

Voor we weer op de brommer stappen smeer ik nog wat extra zonnecrème op mijn krijtwitte benen en inmiddels verbrande nek. Eenmaal terug in de bewoonde wereld stoppen we langs de kant van de drukke weg voor een stevige shoarma. En dan is het tijd voor de volgende attractie, een door mensenhanden opgehoogde heuvel in de vorm van een borst met een woestijnfort op de top: Herodion.

DSCN2403

De kunstmatige heuvel lijkt op de pudding die mijn bomma serveerde door een grote koffietas om te draaien en ik kan hem met het blote oog zien vanop mijn balkon in Bethlehem. Herodes wilde vanuit het naar hem genoemde paleizencomplex echter Jeruzalem kunnen zien. Toen dat niet bleek te lukken gaf hij bevel om de heuvel nog hoger te maken. Maar waarom liet die zot zijn zomerpaleis optrekken aan de rand van de woestijn, ver van alle waterbronnen? Dat kwam omdat zijn moeder op deze plek uit de wagen viel toen ze op de vlucht waren voor de zoveelste opstand in Jeruzalem. Herodes dacht dat ze dood was en wilde zichzelf van kant maken, maar dat bleek niet nodig. Sterker nog: kort daarna behaalde hij op dezelfde plaats een belangrijke militaire overwinning. En dus vond Herodes de Bouwer, koning der Joden, het een prima idee om hier te gaan wonen en begraven te worden.

DSCN2406

‘Mother, how many woman did father have?’ vraagt het meisje in de introductiefilm die we te zien krijgen aan de entree van Herodion. Herodes had veel vrouwen, tien of twaalf zelfs. De Senaat in Rome had hem weliswaar benoemd tot koning van Judea; de Joden konden hem niet rieken of zien aangezien Herodes noch zijn ouders Joods waren – en dus trouwde hij onder andere met een Joodse vrouw. De haat van zijn onderdanen bleef maar duren en Herodes werd een beetje paranoïde. Hij liet zijn eerste vrouw, verschillende leden van zijn schoonfamilie en drie zonen terechtstellen. ‘Je kunt beter Herodes’ varken zijn, dan zijn zoon’ liet Augustus, de grote baas in Rome, zich ontvallen. En zodra Herodes op latere leeftijd vernam dat Jezus, de nieuwe koning der Joden, in Bethlehem geboren was, zou hij opdracht gegeven hebben om alle kleine jongetjes te laten vermoorden.

DSCN2405

Abood en ik wandelen langs een slingerweg naar de top van de heuvel, het hoogste punt in de Woestijn van Judea, en genieten boven van een 360-graden zicht over de prachtige omgeving. Dat zicht wordt ontsierd door Tekoa, één van de 42 illegale nederzettingen die Bethlehem omsingelen. Recent gebouwde wijken van Joodse settlers zijn te herkennen aan de Europees aandoende huizen zonder watertank op het rode dak (Israël beheert het water uit de Palestijnse gebieden en de militair beschermde kolonies komen niets te kort), mooi parallel gebouwd in rechte straten op de top van een heuvel. We zijn in Area C, een zone die twee derde van de Westelijke Jordaanoever omvat en waar nog mogelijkheden liggen voor economische ontwikkeling, landbouw, huizenbouw en dergelijke. De bijna 300.000 Palestijnen die hier wonen worden compleet uitgesloten van dit potentieel. De meeste Palestijnen wonen trouwens in Area A en B, die officieel onder de Palestijnse Autoriteit vallen. Deze twee zones bestaan eigenlijk uit 165 verspreide eilandjes die onderling niet verbonden zijn en de landmassa eromheen is Area C, wat volledig onder Israëlische controle valt en waar landjepik de norm is. Deze kunstmatige opdeling in drie zones volgde op de Oslo-akkoorden in 1995 en ging in theorie maar vijf jaar duren. Ondertussen wonen er bijna 400.000 kolonisten in Area C.

DSCN2648

Herodion zelf is één van Nationale Parken van Israël, dat zich ontfermt over alle opgravingen en de vondsten overbrengt naar het Israël Museum in Jeruzalem – uiteraard tot groot ongenoegen van de Palestijnen, die op geen enkele manier betrokken worden bij dit proces. Het paradepaardje van alle recente opgravingen was de ontdekking van het graf van Herodes door een bekende archeoloog van de Hebreeuwse Universiteit, die uitgebreid geëerd wordt in het eerder vermelde introductiefilmpje. Andere archeologen trekken de vondst van het graf van Herodes zwaar in twijfel, ondermeer omdat de tombe (volgens sommige archeologen is het niet eens een tombe) veel te bescheiden zou zijn. Van die twijfels valt in het filmpje niets te merken. Alle middelen zijn goed om de historische band van het Joodse volk met deze plaats in de verf te zetten.

DSCN2408

Herodes woonde met zijn familie boven, on top of the hill, waar hij kon genieten van een jetset-leventje. Via een zes kilometer lang aquaduct werd water vanuit de Salomon-vijvers in Bethlehem omhoog gestuwd tot in het badhuis. In de vier torens van zeven verdiepen hoog had Herodes een banketzaal en extravagante luxeappartementen laten bouwen en aan de noordkant privé-vertrekken met een brede deuropening naar zijn eigen Romeins theater met 650 zitplaatsen. Door tunnels in de berg wandelen we langs cisternen weer naar beneden. In het lager gelegen gedeelte zien we de restanten van twee enorme paleizen en een zwembad ter grootte van bijna drie olympische baden. Kortom, een zeer excentriek vastgoedproject van 2.000 jaar oud.

20180322_130550

 

De Woestijn van Judea part one: Mar Saba

DSCN2392

Onder een warme lentezon maak ik voor de ingang van het Assaraya Hotel eindelijk kennis met Abood. We hebben ter voorbereiding van deze trip al een reeks WhatsAppberichten uitgewisseld en nu hij me in het echt ziet schat hij me 24. Een sympathiek begin. Zonnecrème: check. Zonnebril: check. Paspoort: check. Water en hoofddeksel: euh… Ik stap achterop de brommer van Abood en hij voert me dan maar eerst naar het Palestijnse Vredescentrum op het Kribbeplein in het hart van Bethlehem. Ik moest daar toch sowieso even passeren om mijn starterskit voor de Palestine Marathon op te halen en daar zit een petje bij.

DSCN2381

Wat verderop staat de kerk op de plek waar Jezus zou geboren zijn. Kort na deze geboorte informeerde een engel enkele eenvoudige herders over de komst van de Messias . Deze primeur werd gelost op een plaats die we even later vanaf de weg gemarkeerd zien als shepherds fields. We zijn in Beit Sahour, ‘Plaats van de Nachtwacht’, een oude stad ten oosten van Bethlehem. Achter een tankstation staat de gevel waarop Banksy zijn beroemde tekening van de bloemenwerper heeft aangebracht. Zodra we de stad uitrijden gaan de groene heuvels met olijfbomen over in een ruig woestijnlandschap met rotsen en wadi’s of droogstaande rivierdalen. We zijn in de Woestijn van Judea, waar enkel bedoeïenen wonen.

DSCN2384

Iets verder, halverwege Jeruzalem en Dededsi (wat later begrijp ik dat hij de Dode Zee bedoelt), komen we aan bij Mar Saba. Dit Grieks-orthodox klooster, één van de oudste ter wereld, ligt spectaculair tegen een klif in de Kidronvallei. Woensdag en vrijdag is dit nog steeds bewoonde klooster dicht wegens vasten en dat blijkt helaas op deze donderdag ook het geval te zijn. Pasen komt eraan; het is al bidden en vasten wat de klok slaat. Abood dringt nog even aan bij de bebaarde chef, maar de father zegt dat ik in het weekend om 10u of 14u moet terugkomen en overhandigt me een folder.

DSCN2388

Zoals overal in de Palestijnse gebieden wordt deze orthodoxe tent gerund door Grieks sprekende geestelijken die waken over de zeer rijke vastgoedportefeuille. Enkel Grieks-orthodoxe mannen mogen vandaag binnen om mee te bidden. De vrouwen moeten al 1.500 jaar buiten wachten en zitten samen te prevelen in de schaduw van enkele olijfbomen.

DSCN2395

Toch wel jammer dat we niet binnen mogen, want dan had ik de gemummificeerde versie kunnen zien van Sint Sabas, die zich hier in 484 met enkele volgelingen vestigde in een grot om het naar hem genoemde klooster op te richten. Het lichaam van Sabas werd tijdens de kruistochten door relikwiejagers gestolen en naar het Westen gebracht. Pas in 1965 liet de Paus het nog steeds goed bewaarde stoffelijk overschot weer terugbrengen. In de folder die ik net gekregen heb staat dat de lichamen van de monniken soepel blijven na hun dood en geen lijkgeur afgeven ondanks het feit dat men ze op stenen banken legt in plaats van te begraven: een mirakel.

DSCN2389

Hoewel we niet binnen kunnen kijken is dit verre van een nutteloze verplaatsing, want de ravijn met grotten is op zich al de moeite waard. Al deze grotten waren ooit bewoond door duizenden monniken en Abood heeft er eens overnacht met enkele Britse toeristen. We kruisen iemand met een ezel die bouwmateriaal draagt in de richting van een grote grot wat verderop. Maken ze werk van een extra verblijfsruimte? Dergelijke klusjes worden naar het schijnt uitgevoerd door veroordeelde criminelen. Als ik ooit gevat en veroordeeld wordt voor mijn misdaden wil ik ook met een ezeltje door de Kidronvallei wandelen.

DSCN2387